Inbreng van ervaring in Muziekleerlijn Amstelland

19 apr 2016 - Amstelland

Aan het woord is Rosanne Knaapen, muziekdocent voor het Loket Cultuureducatie Amstelland. In dit CMK project is in overleg met scholen een leerlijn muziek ontwikkeld. Rosanne schreef een aantal van de lessen en heeft inmiddels ook in verschillende groepen lessen uit de leerlijn gegeven.

Wat is de toegevoegde waarde van jouw CMK-lessen voor de leerlingen?

Er zit vaak een groot niveauverschil tussen de verschillende klassen en scholen. Sommige kinderen hebben al veel muziekles gehad van hun eigen leerkracht en andere kinderen bijna nog nooit. In beide gevallen is de meerwaarde van een vakdocent groot. Ik was laatst bijvoorbeeld op een school in groep 8 waar de kinderen al elke week muziekles krijgen van hun vaste juf. Ik ga dan met mijn lessen een stapje verder.

Als leerkrachten van te voren het lesplan zien, zijn ze soms een beetje sceptisch: kunnen ze dat wel? En over het algemeen worden ze verrast. Een vakdocent heeft vaak net meer tools om de leerlingen los te krijgen en een beetje uit hun tent te lokken om er echt voor te gaan. Dat doe ik bijvoorbeeld door inzing- of opwarmoefeningen die een beetje gek zijn; daar gaan de kinderen spelenderwijs in mee. Vooral in groep 8 is de spanning aan het begin soms groot; leerlingen vinden het eng om iets te presenteren. Muziek is een middel om dit te oefenen en dat is iets waar ze de rest van hun leven iets aan zullen hebben. Ik geef ze een ingang, doe iets voor, laat zien dat het niet zo moeilijk is. Zo komen ze tot eigen resultaat.

Daarnaast doen de kinderen iets wat ze vaak met hun eigen leerkracht niet doen. Bij de kleuters bijvoorbeeld een muziekstukje spelen op echte instrumenten. De kinderen zijn meteen dolenthousiast als ze instrumenten klaar zien staan. Ze vinden het vaak fantastisch. Leerkrachten vinden het naar mijn ervaring soms lastig om met instrumenten te werken omdat ze niet weten hoe ze het moeten aanpakken.

Wat levert het op voor de leerkrachten? En hoe is de voortgang na 2016, denk je?

Voor leerkrachten is het interessant om te zien hoe ik iets aanleer, bijvoorbeeld een liedje, net anders dan hoe zij het zelf doen. Dat geeft hen weer nieuwe mogelijkheden, het biedt inspiratie.

In een groep 5 heb ik bijvoorbeeld een les met boomwhackers gedaan. Die zijn ook vaak nieuw voor de leerkracht. Het is makkelijk om hier iets muzikaals mee te doen. Dit is eigenlijk een simpele les, met een liedje over de kleuren van de boomwhackers, om ze te leren gebruiken. De kinderen kunnen meteen spelen en meedoen.

Bij de lessen voor kleuters gaat het vooral om structureel werken met instrumenten en het aanleren van dirigententekens voor start, stop, harder, zachter etcetera. Ik begin met een verhaal over een dirigent. Meestal is er wel een kind dat weet wat dit is. Dan oefen ik de tekens met ze, eerst met  een oe-geluid en daarna met instrumenten. Bij het spelen gaat het dan meteen goed. Soms maak ik er een spelletje van, dan zeg ik ‘Als je te laat start ben je af’. En dan zeg ik heel snel start en stop. De kinderen moeten dan lachen. Deze dirigententekens kan de leerkracht daarna ook gebruiken. Het werkt goed voor de concentratie van de kinderen.

Leerkrachten krijgen daarnaast meer inzicht in talenten van kinderen. Laats nog was ik op een school waar een juf na afloop naar mij toe kwam, stomverbaasd dat een stil meisje dat normaal moeite had met alles, uit volle borst en met een mooie stem meezong. Door dit project zien leerkrachten het belang van muziekonderwijs in, en dat geeft hen motivatie om het zelf ook op te pakken.

Waar loop je bij de uitvoering tegenaan?

De leerlijn in dit CMK-project is ontwikkeld met het uitgangspunt dat leerkrachten zelf lessen verzorgen en af en toe een vakdocent langskomt. Als leerkrachten al langere tijd bezig zijn met muziekles en de leerlijn, kun je als vakdocent echt een stap verder gaan.

In praktijk hoor je toch soms, dat leerkrachten tijd te kort hebben gehad om de lessen te verzorgen. Je mist dan de basis voor je eigen les. Het is niet voor niets een leerlijn. De lessen groeien en het is de bedoeling dat kinderen en leerkrachten meegroeien. Als dit – om wat voor reden dan ook – niet gebeurd, kun je niet altijd het eindresultaat bereiken wat je voor ogen had. Aan de andere kant is het daarom wel heel fijn, dat er af en toe een vakdocent langskomt.